A

A

Kalwaria Zebrzydowska - Sanktuarium
Sanktuarium pasyjno-maryjne
Klasztor i bazylika mniejsza pw. Matki Bożej Anielskiej
Dom formacyjny postulatu


Kalwaria Zebrzydowska, położona w malowniczym Pogórzu Makowskim (pow. wadowicki, woj. małopolskie), to nie tylko kościół i klasztor, ale również zespół kaplic i kościołów dróżkowych, oraz manierystyczny park krajobrazowy. Jego powstanie zawdzięcza się Mikołajowi Zebrzydowskiemu. W 1602 r. dokonał on fundacji klasztoru i kalwarii. 
 
Kalwaria to tętniące miejsce kultu. Pielgrzymów, których liczba sięga miliona rocznie, przyciągają nabożeństwa dróżkowe na Dróżkach Pana Jezusa i Dróżkach Matki Bożej, oraz Cudowny Obraz Maryi Kalwaryskiej. Ważną posługą bernardynów w tym miejscu jest również sakrament pokuty.

Pątnicy przybywają na Kalwarię głównie w czasie dwóch odpustów. W Wielkim Tygodniu przeżywają mękę Chrystusa poprzez Misteria Męki Pańskiej, natomiast głównie uroczystości maryjne to Odpust ku czci Wniebowzięcia NMP w sierpniu.
 

Historia miejsca

Powstanie najstarszej i jednej z największych na ziemiach Polskich kalwarii wiąże się z osobą wojewody krakowskiego, starosty lanckorońskiego, Mikołaja Zebrzydowskiego (+ 1620 r.) Zbudował on, dla prywatnego użytku, na górze Żarek kaplicę pw. Ukrzyżowania Pana Jezusa, wg wzoru przywiezionego mu przez Hieronima Strzałę modelu górnej kondygnacji kościoła Grobu Chrystusa w Jerozolimie. Kościół został konsekrowany w 1601 r. Pod wpływem krakowskich bernardynów wojewoda zdecydował się na ufundowanie kościoła i klasztoru oraz Drogi Krzyżowej. W jego zamyśle miała to być skromna fundacja, rodzaj pustelni i hospicjum. Później Drogę Krzyżową rozciągnięto do rozmiarów kalwarii.

Fundację rozwijały 3 pokolenia Zebrzydowskich: Mikołaj i Dorota, Jan wraz z żonami: Barbarą i Ewą, Michał i Marianna. Procesem budowy kierowały później córka Michała, Anna, jej mąż Jan Karol Czartoryski oraz jego druga żona Magdalena z Konopackich. W przeciągu wieku wybudowano większość istniejących obiektów. 

Mały kościół i klasztor pw. Matki Bożej Anielskiej został oddany do użytku w 1609 r. W połowie XVII w. rozszerzono klasztor o nowy wirydarz. Istniejący kościółek zamieniono pod koniec stulecia, w prezbiterium dużej budowli, do której z czasem dostawiono charakterystyczną fasadę i wieże. Dobudowano również trzy kaplice od strony południowej: Niepokalanego Poczęcia NMP, MB Kalwaryjskiej i św. Antoniego. Całość została otoczona murem z basztami-kaplicami: św. Anny i MB Bolesnej. Za gwardiaństwa o. Gaudentego Thynela (1793 – 1833) dobudowano II piętro klasztoru, a na przełomie XIX – XX w. sklepienie kościoła zostało ozdobione, w miejsce barokowych stiuków, freskami w stylu Młodej Polski, pędzla Włodzimierza Przerwy Tetmajera i Karola Polityńskiego.

Powoli rosły też kalwaryjskie Dróżki. Obecnie znajduje się tu ponad 40 kaplic i kościołów różnych rozmiarów. Wśród nich najbardziej znaczące są, konsekrowane jako kościoły: Grobek MB, Ratusz Piłata, III Upadek, Ukrzyżowanie, Grób Pana Jezusa, Wieczernik, Domek MB. Od początku rozwijało się tu nabożeństwo pasyjne, uformowane później w Dróżki Pana Jezusa, liczące 28 stacji. Stopniowo formowało się również dróżkowe nabożeństwo maryjne, 24-stacyjne Dróżki Matki Bożej, a od XIX w. odprawiane na ich bazie Dróżki za Zmarłych. Liczni pielgrzymi przybywający na te nabożeństwa prowadzeni byli przez świeckich przewodników. Ta tradycja przetrwała do dziś. Świeccy wytworzyli w Kalwarii specyficzny klimat modlitw, rozważań i układanych przez siebie pieśni.

Kult maryjny w sanktuarium wiąże się również z Cudownym Wizerunkiem Matki Bożej Kalwaryskiej. Obraz został sprowadzony tu w 1641 r. przez Stanisława Paszkowskiego. W 1667 r. przeniesiono go do zbudowanej przez Michała Zebrzydowskiego kaplicy. Jest to obecnie jeden z najbardziej znanych i czczonych wizerunków Maryi w Polsce.

Pielgrzymi gromadzili – i wciąż to czynią – głównie na dwóch uroczystościach: w Wielkim Tygodniu, kiedy to nabożeństwo dróżkowe jest wzmacniane przez Misteria Męki Pańskiej, oraz na odpuście ku czci Wniebowzięcia NMP, kiedy to formują wielkie i barwne procesje: Zaśnięcia i Wniebowzięcia Matki Bożej. Rokrocznie sanktuarium kalwaryjskie odwiedza około milion pątników.

W okresie II wojny światowej przeniesiono do konwentu kalwaryjskiego bernardyńskie seminarium z Lwowa. W ciągu kilku lat po wojnie mieściło się tu również lwowskie seminarium diecezjalne. Jego absolwentem jest m.in. kard. Marian Jaworski. W 1993 r. oddano do użytku nowy budynek seminaryjny, nieopodal sanktuarium. 

W 1887 r. kard. krakowski, Albin Dunajewski, koronował koronami papieskimi Wizerunek Matki Bożej. Wielkie dni przeżywała również Kalwaria za pontyfikatu Jana Pawła II, który, jako młody chłopak, wraz z rodziną wielokrotnie nawiedzał to sanktuarium i odprawiał nabożeństwa dróżkowe. Czynił to również jako kapłan i biskup krakowski. W 1979 r. nawiedził Kalwarię już jako Wikariusz Chrystusowy. Nadał wówczas kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. Ponownie odwiedził Kalwarię w czasie swej ostatniej pielgrzymki do ojczyzny, w 2002 r. Natomiast w 2007 r. sanktuarium gościło w swych murach papieża Benedykta XVI.




      2014 rokiem św. Jana z Dukli: 600-lecie urodzin     


      2014 rokiem św. Jana z Dukli: 600-lecie urodzin